rodzaje lamp|historia lamp|lampy elektryczne|oświetlenie definicje
LAMPA ELEKTRYCZNA.Lampa elektryczna to źródło światła, w którym energia promieniowania świetlnego powstaje kosztem energii elektrycznej; potocznie również sprzęt oświetleniowy, złożony z elektrycznego źródła światła - oprawy oświetleniowej, ewentualnie podstawki, wyłącznika itp. W zależności od sposobu wytwarzania światła lampa elektryczna dzieli się najogólniej na:
1. Lampy o temperaturowym wytwarzaniu światła - przez powstający między 2 elektrodami węglowymi łuk elektryczny (łukowa lampa) lub nagrzany (wskutek przepływu prądu elektrycznego) do białego żaru - w próżni lub w gazie obojętnym - żarnik (żarówka);
2. Lampy wyładowcze, w których emisja światła zachodzi w wyniku wyładowań elektrycznych (łukowych lub jarzeniowych) w gazach lub parach metali;
3. Lampy fluorescencyjne, emitujące światło w wyniku fluorescencji - luminoforu. Lampy elektryczne są obecnie najbardziej rozpowszechnionym źródłem światła; wyróżniają się dużą skutecznością świetlną, korzystnym składem widmowym emitowanego światła (zliżonym o składu widmowego światła dziennego), możliwością wytwarzania bardzo dużych (do 150 000 1m) strumieni świetlnych, łatwością uruchamiania i gaszenia, higienicznymi warunkami i bezpieczeństwem eksploatacji itp. Pierwszą przydatną praktycznie lampą elektryczną była świeca - Jabłoczkowa (1876), następną - żarówka Edisona (1879); lampy elektryczne oparte na zjawisku luminescencji pojawiły się na początku XX w.
p> LAMPA GAZOWA. Lampa gazowa to odkrytopłomieniowe lub żarowe źródło światła, w którym jako paliwo stosuje się gaz miejski; w lampie gazowej odkrytopłomieniowej świecą rozżarzone do białości cząsteczki węgla, występujące w płomieniu, a w lampie gazowej żarowej świeci nagrzana do białego żaru (płomieniem gazowo - powietrznym) siatka Auera; rozróżnia się lampy gazowe jedno- i wielopłomieniowe; lamp gazowych używano od pierwszych lat XIX w. do oświetlenia zewnętrznego (np. ulic) lub wewnętrznego (np. hal fabrycznych); obecnie zostały one niemal całkowicie wyparte przez - lampy elektryczne.
p>
LAMPA GÓRNICZA.. Lampa górnicza to lampa przenośna używana w podziemiu kopalni; w kopalniach niegazowanych dopuszczalne jest używanie lamp górniczych ze światłem niezabezpieczonym najczęściej lamp acetylenowych ("karbidek"); w kopalniach gazowych używa się tylko lamp gazowych ze światłem zabezpieczonym, najczęściej elektrycznych lamp akumulatorowych, które są albo noszone w ręku (lampy górnicze ręczne), albo żarówkę i odbłyśnik umieszcza się na hełmie, a akumulator zawiesza się na pasie; używa się również lamp benzynowych (Davy'ego lampa), które służą do wykrywania obecności metanu powyżej 0,8% (metanomierz) oraz ostrzegają o spadku zawartości tlenu w powietrzu (gasną przy 17%) i o wzroście zawartości dwutlenku węgla (gasną przy 5-6%). Specjalne pomieszczenie kopalni, w którym przechowuje się, czyści, napełnia i naprawia lampy górnicze nazywa się lampownią.
p>
LAMPA O FALI BIEŻĄCEJ. Rodzaj lampy - mikrofalowej, służący do generacji lub wzmacniania przebiegów elektr. o częstotliwościach od ok. 200 MHz do ok. 500 GHz. Podstawowym rodzajem lampy o fali bieżącej jest lampa o fali postępującej (zazwyczaj wzmacniająca), składająca się z wyrzutni elektronowej (elektronowe działo), specjalnej prowadnicy falowej (tzw. linii opóźniającej), zakończonej obwodami do wprowadzania i odprowadzania wzmacnianego sygnału elektrycznego, oraz z kolektora; pnadto zawira ona zwykle układ magnesów lub elektromagnesów, ogniskujących wytworzoną wiązkę elektronową. Wzmacniający sygnał, wprowadzony na wejście linii opóźniającej, rozchodzi się wzdłuż niej w postaci fali elektromagnetycznej o prędkości fazowej wielokrotnie mniejszej od prędkości światła w próżni. Dzięki takiemu spowolnieniu fali uzyskuje się jej synchronizm ze stosunkowo wolno poruszającymi się elektronami (między wiązką elektronową i falą elektromagnetową powstaje wzajemne oddziaływanie). Zmienne pole elektryczne linii opóźniającej wywołuje modulację prędkości elektronów, przekształcająca się następnie w modulację ich gęstości; powstające zagęszczenia elektronów wytwarzają z kolei w linii opóźniającej prądy, dodające się do prądu sygnału wejściowego; w wyniku wytwarzana jest fala, narastająca w miarę przesuwania się wzdłuż linii opóźniającej. Moc lamp o fali postępującej wynosi od 5 mW do 5MW, wzmocnienie mocy sygnału dochodzi do kilkudziesięciu tysięcy. Lampy te stosuje się w nadajnikach i odbiornikach mikrofalowych (np. radiolokacyjnych) oraz w stacjach przekaźnikowych linii radiowych (naziemnych) i sztucznych satelitach telekomunikacyjnych. W lampach o fali wstecznej kierunek przenoszenia energii w linii opóźniającej jest przeciwny do kierunku ruchu elektronów. Tego rodzaju lampy wyzyskuje się najczęściej jako lampy generacyjne (karcinotrony). Częstotliwość drgań zależy w nich od prędkości ruchu elektronów, uwarunkowanej wartością napięcia, zasilającego wyrzutnie elektronową (przez zmianę tego napięcia uzyskuje się przestrajanie karcinotronu w szerokim zakresie częstotliwości).
Strona główna